Συχνές ερωτήσεις

Σ’αυτό το χώρο φιλοξενούμε τις συχνότερες ερωτήσεις που μας έχουν απευθύνει οι περισσότεροι ασθενείς και οι συγγενείς τους, όλα τα χρόνια που ασχολούμαστε με τη θεραπεία του λεμφοιδήματος.

Απαντούμε σ’ αυτές τις ερωτήσεις, όσο πιο αναλυτικά μπορούμε μέσα στο χώρο μιας ιστοσελίδας. Αν παρόλα αυτά υπάρχουν επιπλέον απορίες, μη διστάσετε να επικοινωνήστε μαζί μας και θα φροντίσουμε να δώσουμε τη λύση.

Σχετικά με το λεμφοίδημα

Τι είναι το λεμφοίδημα?

Είναι το οίδημα (διόγκωση – πρήξιμο) συνήθως του άνω ή του κάτω άκρου, εξαιτίας της συσσώρευσης λέμφου στους ιστούς. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν απουσιάζουν ή δυσλειτουργούν οι λεμφαδένες ή τα λεμφαγγεία μιας περιοχής. Επίσης λεμφοίδημα μπορεί να παρατηρηθεί στον τράχηλο, το πρόσωπο, το θώρακα, την κοιλιακή χώρα ή και τα γεννητικά όργανα. Δυστυχώς δεν μπορεί να προβλεφθεί αν ή πότε θα αρχίσει να εμφανίζεται η διόγκωση – λεμφοίδημα σε μια περιοχή, κάτι που μπορεί να συμβεί «ύπουλα», για παράδειγμα μήνες ή και χρόνια μετά την επέμβαση αφαίρεσης λεμφαδένων ή την ακτινοθεραπεία.

Το λεμφοίδημα χωρίζεται σε πρωτοπαθές και δευτεροπαθές.

Τι είναι το πρωτοπαθές ή συγγενές λεμφοίδημα;

Το πρωτοπαθές ή συγγενές λεμφοίδημα αποτελεί την κατάσταση όπου οι ασθενείς γεννιούνται με απλασία ή υποπλασία των λεμφαδένων ή των λεμφαγγείων κάποιας περιοχής, συχνά της βουβωνικής ή της μασχαλιαίας χώρας. Το οίδημα (διόγκωση) των άκρων μπορεί να εμφανιστεί αμέσως μετά τη γέννηση του μωρού ή να παρατηρηθεί σταδιακά μέσα σε κάποια χρόνια.

Το πρωτοπαθές, όπως και το δευτεροπαθές λεμφοίδημα αντιμετωπίζεται και θεραπεύεται. Κάθε ασθενής υποβάλλεται σε ορισμένες εξετάσεις και ανάλογα με τα αποτελέσματα, του προτείνουμε την αντίστοιχη για την πάθησή του χειρουργική θεραπεία. Στους ασθενείς με πρωτοπαθές λεμφοίδημα συχνά εφαρμόζουμε την μεταμόσχευση λεμφαδένων (LNT) ή τις λεμφοφλεβικές αναστομώσεις (LVA).

Τι είναι το δευτεροπαθές λεμφοίδημα;

Δευτεροπαθές ονομάζεται το λεμφοίδημα που εμφανίζεται εξαιτίας μιας άλλης αρχικής πάθησης. Οι συχνότερες αιτίες που οδηγούν σε λεμφοίδημα είναι ο λεμφαδενικός καθαρισμός, ο καρκίνος, η ακτινοβολία στην περιοχή των λεμφαδένων, ορισμένες λοιμώξεις του δέρματος και κάποια σοβαρά τραύματα. Η πιο συχνή αιτία δευτεροπαθούς λεμφοιδήματος στην Ελλάδα και την Ευρώπη είναι η θεραπεία για τον καρκίνο του μαστού. Στη βιβλιογραφία αναφέρεται πως μέχρι και το 40% των γυναικών που υποβάλλονται σε λεμφαδενικό καθαρισμό και ακτινοβολία θα αναπτύξουν λεμφοίδημα στο άνω άκρο.

Πως εξελίσσεται η ασθένεια;

Η έναρξη του λεμφοιδήματος είναι συνήθως αιφνίδια. Στην πάσχουσα περιοχή σταδιακά αυξάνεται το οίδημα και παρατηρείται πάχυνση του δέρματος με δερματικές αλλοιώσεις, οι ασθενείς αισθάνονται περισσότερο βάρος και πόνο, ενώ συχνά οι υποτροπιάζουσες λοιμώξεις οδηγούν σε ίνωση (μορφή «ουλής») η οποία καταστρέφει τα λεμφαγγεία και επιδεινώνει το λεμφοίδημα. Σε προχωρημένο στάδιο η νόσος οδηγείται σε ελεφαντίαση.

Σχετικά με την μεταμόσχευση λεμφαδένων

Τι είναι η Μεταμόσχευση Λεμφαδένων;

Η μεταμόσχευση λεμφαδένων είναι η μεταφορά 2-3 λεμφαδένων του ίδιου ασθενή από μια υγιή πλευρά του σώματος στην περιοχή του λεμφοιδήματος. Η επέμβαση γίνεται με τη βοήθεια του μικροσκοπίου και περιλαμβάνει την «ένωση και συρραφή» των αγγείων των λεμφαδένων με τα αγγεία της περιοχής της νόσου. Στο σημείο της μεταμόσχευσης, οι νέοι λεμφαδένες γεφυρώνουν το έλλειμμα που υπήρχε και αποκαθιστούν τη λεμφική κυκλοφορία, ενώ σταδιακά μειώνεται το λεμφοίδημα.

Πως λειτουργεί η Μεταμόσχευση Λεμφαδένων;

Μόλις ολοκληρωθεί η μεταμόσχευση και ενωθούν τα αγγεία, ξεκινά η διαδικασία της «λεμφαγγειογένεσης» (αναγέννησης καινούριων λεμφαγγείων). Μετά από λίγες μέρες ξεκινά η φυσιολογική κυκλοφορία της λέμφου στην πάσχουσα περιοχή ενώ σταδιακά αρχίζει να απομακρύνεται η λέμφος που λίμναζε και δημιουργούσε το λεμφοίδημα.

Είναι δύσκολη επέμβαση και πως είναι η περίοδος αποθεραπείας;

Η μικροχειρουργική επέμβαση της μεταμόσχευσης λεμφαδένων είναι μια εξειδικευμένη επέμβαση που διαρκεί περίπου 3 ώρες. Την ίδια μέρα της επέμβασης οι ασθενείς μπορούν να κινητοποιηθούν, ενώ σχεδόν όλοι οι ασθενείς αναφέρουν ότι δεν αισθάνονται καθόλου πόνο. Η επιστροφή των ασθενών στο σπίτι τους μπορεί να γίνει συνήθως 2-3 μέρες μετά την επέμβαση και στην εργασία τους μετά από 2-3 εβδομάδες.

Η λεμφική μάλαξη αρχίζει πριν την επέμβαση, διακόπτεται μόνο τη μέρα του χειρουργείου και συνεχίζει για άλλες περίπου 15 ημέρες. Η κύρια φροντίδα μας είναι να εκπαιδεύσουμε τους ασθενείς μας να ακολουθούν τις ασκήσεις και τις επιδέσεις ώστε να τις εφαρμόζουν και μόνοι τους ακόμα και σε απομακρυσμένες περιοχές.

Στόχος της επέμβασης είναι σε 6 μήνες μετά την επέμβαση οι ασθενείς να σταματήσουν να φορούν τα ελαστικά ενδύματα.

Πόσο αποτελεσματική είναι η επέμβαση της Μεταμόσχευσης Λεμφαδένων;

Μελέτες σε ασθενείς μας που υποβλήθηκαν σε μεταμόσχευση λεμφαδένων έδειξαν ότι το 95% παρουσίασε σημαντική βελτίωση του λεμφοιδήματος, με μείωση του μεγέθους της πάσχουσας περιοχής, εξάλειψη του αισθήματος βάρους και του πόνου, εξαφάνιση των λοιμώξεων και επιστροφή στις καθημερινές τους δραστηριότητες χωρίς περιορισμούς. Το υπόλοιπο 5% αναφέρει ότι ενώ η μείωση του μεγέθους της πάσχουσας περιοχής δεν ήταν τόσο εντυπωσιακή όσο θα περίμεναν, βελτιώθηκαν τα συμπτώματα του πόνου και βάρους του λεμφοιδήματος.

Μπορεί η αφαίρεση λεμφαδένων για μεταμόσχευση να δημιουργήσει λεμφοίδημα στη δότρια περιοχή;

Αυτός είναι και ο μεγαλύτερος προβληματισμός όλων μας των ασθενών. Για την αποφυγή δημιουργίας λεμφοιδήματος στη δότρια περιοχή, λαμβάνουμε επιφανειακούς λεμφαδένες που δεν βρίσκονται στην κύρια σειρά λεμφαδένων που αποχετεύουν το χέρι ή το πόδι. Επιπλέον οι ασθενείς μας υποβάλλονται σε μια προεγχειρητική εξέταση SPECT-CT της πυρηνικής ιατρικής, για την εύρεση των «καλύτερων και ασφαλέστερων» λεμφαδένων, όπου μετά τη λήψη τους να μη διαταραχθεί η φυσιολογική λεμφική κυκλοφορία του μέλους. Σε διεθνή συνέδρια και στην παγκόσμια βιβλιογραφία περιγράψαμε την τεχνική λήψης των «Επιλεγμένων Λεμφαδένων», με την καθοδήγηση της SPECT-CT, όπου εκμηδενίζεται ο κίνδυνος δημιουργίας λεμφοιδήματος της δότριας χώρας.

Μπορεί μια ασθενής να υποβληθεί ταυτόχρονα σε επέμβαση θεραπείας του λεμφοιδήματος και σε αποκατάσταση μαστού;

Ασθενείς που ενδιαφέρονται να αποκαταστήσουν το μαστό τους λόγω μαστεκτομής και να θεραπεύσουν το λεμφοίδημα μπορούν ταυτόχρονα στο ίδιο χειρουργείο να υποβληθούν και στις δύο επεμβάσεις. Για την αποκατάσταση του μαστού πολλές φορές προτείνουμε να λαμβάνεται δέρμα και λίπος από την περιοχή της κοιλιάς, ενώ στην άκρη αυτού του ιστού περιλαμβάνονται 2-3 λεμφαδένες που τοποθετούνται στη μασχάλη του άνω άκρου που πάσχει από λεμφοίδημα. Στις περιπτώσεις όπου το τοίχωμα της κοιλιακής χώρας δεν επαρκεί για την αποκατάσταση μαστού, μπορούμε να λάβουμε τμήμα της πλάτης ή να χρησιμοποιήσουμε οποιαδήποτε άλλη λύση με ενθέματα σιλικόνης.

Αυτές οι συνδυασμένες επεμβάσεις παρέχουν άμεση λύση στο λειτουργικό πρόβλημα του λεμφοιδήματος και ταυτόχρονα κορυφαίο αισθητικό αποτέλεσμα στην αποκατάσταση του μαστού.

Είναι συχνή η εμφάνιση λεμφοιδήματος στο πόδι και το κάτω άκρο; Η Μεταμόσχευση Λεμφαδένων μπορεί να βοηθήσει;

Λεμφοίδημα στο κάτω άκρο μπορεί συχνότερα να παρατηρηθεί λόγω ριζικής υστερεκτομής και λεμφαδενικού καθαρισμού με πιθανή συνοδό ακτινοβολία, μετά την εκτομή δερματικού καρκίνου και αφαίρεση λεμφαδένων ή μετά τη χειρουργική θεραπεία κακοηθειών της περιοχής της πυέλου σε άνδρες και γυναίκες.

Η μεταμόσχευση λεμφαδένων στο κάτω άκρο λειτουργεί εξίσου ικανοποιητικά όπως και στο άνω άκρο. Ακόμα και σε χρόνια προβλήματα με ελεφαντίαση του κάτω άκρου η μεταμόσχευση λεμφαδένων μπορεί να δώσει καλύτερη ποιότητα ζωής στους ασθενείς.

Ποιοι θεωρούνται υποψήφιοι ασθενείς για Μεταμόσχευση Λεμφαδένων;

Τόσο οι ασθενείς με πρωτοπαθές όσο και εκείνοι με δευτεροπαθές λεμφοίδημα μπορούν να θεραπευθούν με τη μεταμόσχευση λεμφαδένων. Θεωρούμε ότι οι ασθενείς με λεμφοίδημα Σταδίου Ι, ΙΙ ή ΙΙΙ θα ωφεληθούν σημαντικά από τη μεταμόσχευση λεμφαδένων μιας και θα αποκατασταθεί άμεσα η λεμφική κυκλοφορία. Όσο νωρίτερα από την έναρξη των συμπτωμάτων κάποιος ασθενής υποβληθεί στην επέμβαση τόσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό επιτυχίας για την καλύτερη αποκατάσταση και τη μόνιμη θεραπεία. Βεβαίως ακόμα και οι ασθενείς με χρόνιο πρόβλημα θα δουν σημαντική βελτίωση από τη μεταμόσχευση λεμφαδένων.

Δεν βρήκατε την ερώτηση που ψάχνατε?

Αφήστε μας το μήνυμά σας κι εμείς θα φροντίσουμε να πάρετε την απάντηση το συντομότερο δυνατόν.